محمد حسين بن مهدى فراهانى
147
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
حالاند . و لباس زنهاى اعيان مسلمين خيلى شبيه به لباس زنهاى فرنگى است و اغلب هيچ چادر به سر نمىنمايند . و زنهاى غير اعيان چادر سياه ميل ميلى سر مى - كنند و بر روى دماغ خود پارچهاى مثل روبند ، مىبندند بهطورى كه نصف دماغ و چشم و ابرو بلكه سينه و پستان پيدا است . و اغلب حلقهاى از طلا بر روى دماغ گذاشتهاند . و لباس مردهاى مسلمين هم به وضع فرنگى است و فينه سر مىگذارند مگر اعراب متوطنين آنجا كه لباس عربى مىپوشند . و اين اعراب اغلب زارع و پريشانند و هيچ چيز ندارند ، و خيلى به ديوانيان بيگارى مىدهند . و ديوانيان همه قسم تسلط بر آنها دارند و نهايت ظلم دربارهء آنها مىشود . و از اعراب اسكندريه و مصر و توابع همينكه به مكه و مدينه يا جاى ديگر خارج از مملكت مصر بروند بايد از اهل محله كسى را ضامن بدهند كه دوباره به مكان خود مراجعت كنند . انگليسها در مصر سابقا در مملكت مصر رسم بوده كه مقصرين را در صندوق مىگذاشته و در آب دريا يا رود نيل غرق مىكردهاند ، و از وقتى كه انگليس در آنجا رخنه كرده موقوف نموده يا حبس مىنمايند ، يا نفى بلد و به بلاد بعيده مىفرستند . و از انگليسها در اسكندريه و مصر خيلى منشأ مشاغل شدهاند ، از جمله عملجات در كارخانهء ماشين ، و عملجات گمرك ، و عملجات واپورات ، و عملجات تلگرافخانه ، و عملجات نظام ، و عملجات ديوان عدليهء مصر و اسكندريه اغلب انگليساند . و قريب پانزده واپور متعلق به خديو مصر است كه هفت واپور آن جنگى و اغلب در لنگرگاه اسكندريه هستند ، و هشت تا مال سعيد پاشا بوده كه حال تجارتى و كرايه مىدهند ، و منافعش از بابت طلب به دولت انگليس مىرسد . ارتش مصر و در كليهء مملكت مصر به همه جهت قريب سى فوج است و هميشه دو سه فوج توپچى و عسكر در اسكندريه ساخلو است . و به اينها هريك از بابت جيره و مواجب ، ماهى قريب چهارده هزار دينار پول ايران مىدهند . پول مصر و پول طلاى مملكت مصر را كه نديدم اما يك پول نقره دارند كه موسوم به قروش است كه غير قروش اسلامبول است . و يك مجيدى